HER YER, HER YERDE

 HER YER, HER YERDE

Hanımlar beyler, herkese merhaba. Siz de ebeveynleriniz tarafından dağınıklıkla ya da sorumsuzlukla itham edildiniz mi? Bir kez olsun anneniz odanıza gelip "Şu hâle bak, her yer her yerde!" dediyse bugünkü konumuz tam da size göre. Bu bir aile hikâyesi, sizin ailenizin hikâyesi...

Doğduğumuz andan itibaren dünyayı hikâyeler aracılığı ile öğrenir, anlarız. Kendimizi başka hikâyelerle anlatırız. Hikâyelerimizi sevdiğimiz insanların hikâyeleriyle birleştirip sevdiğimiz dizilerin ortak bölümleri gibi birlikte yürütürüz. Bize zarar veren insanları hikâye çemberimizden uzaklaştırırız. Bu dünyadan ayrıldığımızda bile iyi bir hikâyemiz varsa başka insanlar tarafından anlatılmaya devam ederiz. Demet’te de dedikleri gibi yani “Şanımız yürür.”.

Everything Everywhere All at Once - 2022

Bu hafta hikâye anlatıcılığına güzel bir örnek olan 2022 yapımı “Everything Everywhere All at Once” filmi üzerine konuşacağız.

Filmi çok beğendim. Bu yazının sıradan bir güzelleme yazası olmaması için filmi neden beğendiğimi ölçütleriyle anlatmak istiyorum.

Öncelikle bu film bir “paralel evren” hikâyesi. Eğer ilginizi çekmiyorsa lütfen yazıyı bırakın ve başka bir yazıma geçin. Eğer paralel evren hikâyelerini seviyorsanız bu filmden çok keyif alacaksınız.

Wang Ailesi

Aslında filmin bütün hikâyesi ve dinamikleri bir aile hikâyesine dayanıyor. Çinli bir ailede doğan ve eşiyle birlikte Amerika’ya göçüp orada bir çamaşırcı işleten Bayan Evelyn’in, babası ve kızı arasında denge kurmaya çalışırken bir yandan da eşi Bay Waymond’la işlerini büyütmek için bankadan kredi almaya çalışmalarının hikâyelerini izliyoruz.

Dark Bagel

Bütün dramatik yapılarda olduğu gibi hayatın akışın bozan şey ortaya çıkıyor. Paralel evrenle bir bağlantı. Ve işler çığırından çıkmaya başlıyor. Başka evrenlerdeki kendileriyle bağlantı kuran kişiler, onların o evrendeki yeteneklerini kullanabiliyor. Bir de bu çoklu evrenlerin sonunu getirmek isteyen bir güç var tabii. Filmin başkarakteri olan Bayan Evelyn’in filmin seçilmiş kişisi olarak bu yetenek aktarımını bir an evvel öğrenmesi gerekiyor. Ha bir de bütün harika aksiyon filmlerinde olduğu gibi bol bol Kunf Fu var tabii.

Filmde tasarlanmış evren ve kurallar iyi bir biçimde belirlenmiş. Kendi içinde tutarlı. Bayan Evelyn, henüz bu evrende yeni olduğu için biz de her şeyi onunla birlikte öğreniyoruz. Bu da paralel evrenler ve özellik alımının açıklanması açısından iyi bir anlatım biçimi. Ve başka bir evren anlatılırken uzun uzun sıkıcı anlatımlara girilmemiş. Şeyhim Guy Ritchie'nin filmlerinde kullandığı hızlı fragman tekniğiyle neyin ne olduğu da doğrudan verilmiş.

Hayatı ve hikâyeleri simgeleyen fırçayla çizilmiş kusursuz bir çember

Bütün yazarlık kitaplarında anlatı çemberinden (kurgu halkasından) bahsedilir. Filmin ilk karesinden son karesine kadar bu çemberi; hem aynada, faturalarda, çamaşır makinelerinde, kötü savaşçılarda, çörekte hem de soyut bir olgu olan hikâye çemberlerinde görüyoruz.

Eğer iyi bir hikâyeniz varsa hikâyeyi neyle anlattığınızın bir önemi yoktur. Everything Everywhere All at Once bunun çok güzel bir örneği. İzlediğimiz şey aslında aile bireylerinin birbiriyle olan ilişkisi. Ve bu hikâye bazen birbirini kadim kung fu hareketleriyle pataklayan insanlarla bazen de yan yana duran iki kaya ile gösteriliyor. Açıkçası hikâye anlatıcılığının bu kadar iyi, öz ve temelden alındığı bir film izlemek bana çok iyi geldi.

Hikâye anlatımının özle alakalı olduğunun minimal göstergesi olan kaya sahnesi

Everything Everywhere All at Once’de verilen hiçbir kişi ve gösterilen hiçbir nesne gereksiz değildi. Her şey mutlaka bir yere bağlanıyordu ve filmde minik ya da büyük bir biçimde gösterilen bütün hikâye halkaları bir yere bağlanıyordu. Bu çok iyi bir yazarlık başarısı.

Filmdeki dövüş sahneleri, bana Jackie Chan’i andırdı. Çocukluğuma döndüm. Bütün dövüş sahnelerinde sıradan nesnelerin alınıp silaha dönüştürülmesi ve kung fu darbelerinin savuşturulması çok estetikti. Özellikle bel çantasının aktüel kamera ile kullanımı gibi sahneler harikaydı

Jackie Chan

Filmin mizah dozu da yerindeydi. Önemli bir sahneden önce seyircinin gerginliğini alacak biçimde kullanılmıştı. Ciddi sahneler ve komik sahneler birbirinin alanına müdahale etmeden kararında kullanılmıştı.

Oyuncuların her birinin performansı ayrı ayrı hayranlık bırakacak düzeydeydi. Kişilerin paralel evrenlerdeki alternatif benliklerine geçişleri sadece kostüm ve makyaja yaslanmamış. Oyuncular vücutlarının duruşuyla, jest ve mimikleriyle değişimlerini gösterdiler bize. Bu minimal, çok zor ve bir o kadar da estetik bir yöntemdi.

Doctor Strange 2 Multiverse of Madness - 2022

Geçtiğimiz hafta Doctor Strange 2 Paralel Evren Çılgınlığı'nı da izledim. Orada da bize bir paralel evren vaat ediliyordu ama sadece birkaç evren gösterilip "çılgınlığı" bize yaşatmışlardı! Everything Everywhere All at Once sayesinde gerçek anlamda paralel evrene doyduk.

"Peki, Ailemizin Yazarı. Filmin eksik veya zayıf bir yönü yok muydu?" dediğinizi duyar gibiyim sayın okur. Filmde güvenlik maksatlı olduğu söylenen asansörde şemsiye sahnesi ve nasıl onarılacağı öğrenilmesi gereken çatlaklar gibi unsurlar filmin içinde geçiyor ama bir yere bağlanmıyor. Yine filmin bütünlüklü ve harika yapısı içinde bu birkaç nüans görmezden gelinebilir.

Sahte Bellek - Blake Crouck

BONUS: Eğer Everything Everywhere All at Once’u sevdiyseniz size bir de hem bir paralel evren hem de bir zamanda yolculuk hikâyesi anlatan Sahte Bellek isimli kitabı okumanızı öneririm.

Yazımı sonuna dek okuduğunuz için teşekkür ederim. Bir sonraki yazıma dek hoşça kalın.